Mỗi một trong năm giác quan này có liên quan rõ rệt với cõi này hay cõi khác, và cũng có một tương ứng trên mọi cõi.
Each of these five senses has a definite connection with one or other plane, and has also a correspondence on all planes.
Trước tiên, chúng ta hãy đề cập đến mỗi giác quan này, nêu ra một số sự kiện đáng chú ý liên quan với chúng, và đưa ra cõi phụ tương ứng của chúng.
Let us first take up each of these senses, point out some interesting facts in connection with them, and suggest their subplane correspondence.
| CÕI PLANE | GiÁC QUAN SENSE |
|---|---|
| 1. Hồng trần 1. Physical | Thính giác. Hearing. |
| 2. Cảm dục 2. Astral | Xúc giác hay cảm giác. Touch or feeling. |
| 3. Trí 3. Mental | Thị giác. Sight. |
| 4. Bồ đề 4. Buddhic | Vị giác. Taste. |
| 5. Niết Bàn 5. Atmic | Khứu giác. Smell. |
Ở hai cõi thấp trong ba thế giới − tức cõi cảm dục và hồng trần – thì năm cõi phụ của nỗ lực con người là năm cõi phụ cao nhất. Hai cõi phụ thấp nhất, thứ 6 và thứ 7, là các cõi phụ mà chúng ta có thể diễn tả như là “dưới ngưỡng” (“below the threshold”), và liên quan với các hình thức sự sống thấp kém của nhân loại nói chung. Chúng ta có một sự tương đồng chứng thực trong sự kiện rằng hai căn chủng có trước nhất trong cuộc tuần hoàn này rõ ràng không phải là con người, và rằng chính căn chủng thứ ba mới thực sự là nhân loại lần đầu tiên. Do đó, đếm từ dưới lên trên, thì chỉ cõi phụ thứ ba trên cõi trần và cõi cảm dục mới đánh dấu sự khởi đầu của sự nỗ lực nhân loại, để lại năm cõi phụ phải được chinh phục. Trên cõi trí, năm cõi phụ thấp phải được chinh phục trong cuộc tiến hoá thuần tuý nhân loại. Khi tâm thức được tập trung vào cõi phụ thứ 5 (tính từ dưới lên), thì các cõi trừu tượng – theo quan điểm con người trong ba cõi thấp − bất ngờ xảy ra hai cõi phụ tổng hợp, thể hiện qua sự tổng hợp của năm giác quan. Trong sự tiến hoá của Hành Tinh Thượng Đế, chúng ta có chính xác cùng một sự việc: 5 cõi nỗ lực, tức 5 cõi thấp của Thái dương hệ, và hai cõi trừu tượng cao hơn, tức cõi tinh thần, hay cõi Chân Thần, và cõi thiêng liêng, hay cõi Thượng Đế.
In the two lower planes in the three worlds—the astral and the physical—the five subplanes of human endeavour are the five highest. The two lowest subplanes, the sixth and seventh, are what we might express as “below the threshold,” and concern forms of life beneath the human altogether. We have a corroborating analogy in the fact that the two earliest root-races in this round are not definitely human, and that it is the third root-race which is really human for the first time. Counting, therefore, from the bottom upwards it is only the third subplane on the physical and the astral planes which mark the commencement of human effort, leaving five subplanes to be subdued. On the mental plane the five lower subplanes have to be subjugated during purely human evolution. When the consciousness is centred on the fifth subplane (counting from below upwards) then the planes of abstraction—from the standpoint of man in the three worlds—supervene the two subplanes of synthesis, demonstrating through the synthesis of the five senses. In the evolution of the Heavenly Man we have exactly the same thing: the five planes of endeavour, the five lower planes of the solar system, and the two higher planes of abstraction, the spiritual or monadic and the divine, or logoic.