với chân lý này, hoặc sự cứu rỗi cá nhân họ trong Đức Christ. Nhưng khi người ta làm như thế, thì khả dĩ những yếu tố thực của câu chuyện này và ý nghĩa cao xa nhất của chúng đã bị mai một. Tuy nhiên, từ những cố gắng nghiên cứu và tìm hiểu trong thế kỷ trước, người ta thấy rõ hai điều. Một là, câu chuyện Phúc âm không phải là duy nhất, mà vốn đã có những câu chuyện tương tự của những vị Thiên đế tử khác. Hai là, Đức Christ lại có tính cách duy nhất trong Ngôi vị và sứ mệnh của Ngài. Và từ một góc độ đặc thù, sự giáng lâm của Ngài là chưa từng có. Không ai nghiên cứu tôn giáo đối chiếu mà lại thắc mắc gì về việc Thiên Chúa giáo cũng có những điều tương tự với những sự kiện trong thời gian trước. Không ai đã thực sự nghiên cứu với tinh thần cởi mở mà lại phủ nhận việc Đức Christ là thành phần của cuộc thiên khải liên tục và vĩ đại. Thượng Đế không bao giờ “không để lại bằng chứng của chính Ngài.”(clxxix) Và sự cứu rỗi nhân loại vẫn luôn luôn là điều thiết tha trong lòng Đấng Cha Lành. Sau đây là trích dẫn lời của một tác giả cố gắng chứng minh tính liên tục này:
to the truth or with his personal salvation in Christ. But in so doing, it is possible that the real elements of the story and their highest meaning have been lost. Two things emerge, however, from the research and the questioning of the past century. One is that the Gospel story is not unique, but has been paralleled in the lives of other Sons of God; secondly, that Christ was unique in His particular Person and mission, and that, from a specific angle, His appearance was unprecedented. No student of comparative religion will question the Christian parallels to earlier events. No man who has truly investigated with an open mind will deny that Christ was an integral part of a great continuity of revelation. God has never “left Himself without witness.” (clxxix) And the salvation of mankind has always been close to the heart of the Father. To quote one writer who seeks to prove this continuity:
“Vào thời gian có cuộc sống và sự giáng lâm của Jesus người Nazareth, và trong vài thế kỷ trước đó, vùng Địa Trung Hải và những khu vực lân cận đã có rất nhiều tín điều và nghi lễ của ngoại giáo. Có vô số đền thờ được hiến dâng cho các vị thần như Apollo hay Dionysus của người Hy Lạp, Hercules của người La Mã, Mithra của người Ba Tư, Adonis và Arris ở Syria và Phrygia, Osiris và Isis và Horus ở Ai Cập, Baal và Astarte của người Babylon và Carthage, và v.v. Các xã hội, lớn hoặc nhỏ, đã hợp nhất các tín đồ và những người sùng đạo trong những nghi lễ hay nghi thức liên quan đến các vị thần của mỗi địa phương, và trong những tín điều mà họ cho là liên quan đến các vị thần linh đó. Điều hết sức thú vị đối với chúng ta là, dù có khoảng cách địa lý rất xa, và những khác biệt giữa các chủng tộc trong chi tiết hành lễ của họ, những nét khái quát trong tín ngưỡng và nghi lễ của họ đều rất giống nhau, như chúng ta thấy – nếu không nói là đồng nhất.
“At the time of the life or recorded appearance of Jesus of Nazareth and for some centuries before, the Mediterranean and neighbouring world had been the scene of a vast number of pagan creeds and rituals. There were Temples without end dedicated to gods like Apollo or Dionysus among the Greeks, Hercules among the Romans, Mithra among the Persians, Adonis and Arris in Syria and Phrygia, Osiris and Isis and Horus in Egypt, Baal and Astarte among the Babylonians and Carthaginians, and so forth. Societies, large or small, united believers and the devout in the service or ceremonials connected with their respective deities, and in the creeds which they confessed concerning these deities. And an extraordinarily interesting fact, for us, is that, notwithstanding great geographical distances and racial differences in the details of their services, the general outlines of their creeds and ceremonials were—if not identical—so markedly similar as we find them.
“Dĩ nhiên là tôi không thể bàn nhiều về các trường phái khác nhau này, mà chỉ có thể nói vắn gọn rằng người ta cho biết hay tin rằng tất cả hay gần như tất cả các vị thần thánh nói trên đều:
“I cannot of course go at length into these different cults, but I may say roughly that of all or nearly all the deities above-mentioned it was said and believed that:
1. Đã được sinh ra vào ngày hoặc rất gần Ngày Giáng sinh.
1. They were born on or very near our Christmas Day.
2. Họ được sinh ra bởi một Người Mẹ Đồng trinh.
2. They were born of a Virgin-Mother.
(clxxix):
Acts, XIV.17.
(clxxix):
Acts, XIV.17.