NẾU CHO RẰNG những luận thuyết được đề cập trong các chương trước là đúng, thì chúng ta cần nêu rõ đâu là mục tiêu xác định mà người có học vấn cao nhắm đến khi đi vào con đường tham thiền, và tham thiền khác như thế nào với cố gắng mà người Thiên Chúa giáo gọi là cầu nguyện. Nhất thiết cần phải suy tư rõ ràng về cả hai điểm này, nếu chúng ta muốn tiến bộ thực sự, vì công việc trước mắt nhà khảo cứu thật rất khó khăn. Hành giả cần nhiều điều hơn là chỉ có nhiệt tình thoáng qua và nỗ lực nhất thời, nếu y muốn thấu đáo khoa học này và trở nên thành thạo kỹ thuật tham thiền. Trước hết chúng ta hãy xét đến điểm thứ nhì, và so sánh hai phương pháp cầu nguyện và tham thiền. Có lẽ sự cầu nguyện được diễn tả thật đúng trong mấy dòng sau đây của J. Mont- gomery mà tất cả chúng ta đều biết.
ASSUMING the correctness of the theories outlined in the preceding chapters, it might be of value if we were to state clearly toward what definite goal the educated man aims as he enters on the way of meditation, and in what way meditation differs from what the Christian calls prayer. Clear thinking on both these points is essential if we want to make practical progress, for the task ahead of the investigator is an arduous one; he will need more than a passing enthusiasm and a temporary endeavor if he is to master this science and become proficient in its technique. Let us consider the last point first, and contrast the two methods of prayer and of meditation. Prayer can perhaps be best expressed by certain lines, by J. Montgomery, well known to all of us.
Cầu nguyện là ý muốn chân thành của linh hồn
Prayer is the soul's sincere desire
Dù đã thốt ra hay chưa phát biểu,
Uttered or unexpressed,
Là chuyển động của ngọn lửa ẩn tàng,
The motion of a hidden fire,
Đang rung lên trong tâm người cầu nguyện.
That trembles in the breast.
Tư tưởng mà người ấy đang có là ý muốn, là sự thỉnh cầu; và ý muốn ấy bắt nguồn từ cái tâm. Nhưng chúng ta cần lưu ý rằng tâm hồn có thể muốn thu đạt những thứ sở hữu mà
The thought held is that of desire, and of request; and the source of the desire is the heart. But it must be borne in mind that the heart's desire may be either for the acquisition of those possessions